23 SPORCU DESTEĞİ · KANIT · KULLANIM · GÜVENLİK

Besin desteği değil,
doğru karar.

Kreatin ve kafeinden magnezyum, kolajen, BCAA, probiyotik, vişne, kurkumin ve pre-workout karışımlarına: sporcuların en sık sorduğu 23 desteği pazarlama vaadiyle değil; kanıt düzeyi, gerçek kullanım bağlamı ve güvenlik sınırlarıyla karşılaştırın.

BİLİMSEL REHBER · UZMAN DİYETİSYEN ONUR BAYER

ÖNCEİhtiyacı doğrula
SONRAKanıtı sorgula
ARDINDANSağlık ve doping riskini kontrol et
EN SONÜrünü ve uygulamayı seç
!

ANTI-DOPING GÜVENLİĞİ

Etiket, garanti değildir.

Hiçbir takviye tamamen risksiz kabul edilemez. Üçüncü taraf parti testi riski azaltabilir ancak sıfırlamaz; yarışan sporcu kullandığı üründen sorumludur. “Doğal” ifadesi de güvenlik veya izin garantisi değildir.

GÜÇLÜ KANIT

Belirli bir amaç, doz ve spor senaryosunda anlamlı olabilir.

BAĞLAMA BAĞLI

Branş, süre, antrenman düzeyi veya sağlık durumuna göre değişir.

SINIRLI / YENİ

Popülerlik, tutarlı performans kanıtı anlamına gelmez.

MEDİKAL

Tetkik, tanı ve sağlık profesyoneli değerlendirmesi gerektirir.

01PERFORMANS · GÜÇLÜ KANIT

Kreatin monohidrat

Belirli kullanım için güçlü

Ne zaman düşünülür?
Tekrarlı yüksek şiddetli efor, kuvvet ve güç odaklı antrenman dönemleri.
Önemli sınır
Ürün kalitesi, kişisel uygunluk ve toplam plan birlikte değerlendirilmelidir.
Ayrıntılı içeriğe geç
02PERFORMANS · GÜÇLÜ KANIT

Kafein

Belirli kullanım için güçlü

Ne zaman düşünülür?
Uyanıklık, algılanan efor ve bazı dayanıklılık/tekrarlı efor senaryoları.
Önemli sınır
Uyku, kaygı, kalp-damar durumu, ilaçlar ve kişisel yanıt kullanım kararını değiştirir.
03PERFORMANS · BAĞLAMA BAĞLI

Beta-alanin

Belirli eforlarda destekleyici

Ne zaman düşünülür?
Yüksek şiddetin yaklaşık bir ila birkaç dakika sürdüğü veya tekrarlandığı bazı branşlar.
Önemli sınır
Her antrenman türünde aynı etki beklenmez; karıncalanma hissi görülebilir.
04PERFORMANS · BAĞLAMA BAĞLI

Diyet nitratı ve pancar

Belirli dayanıklılık senaryolarında

Ne zaman düşünülür?
Dayanıklılık ve egzersiz ekonomisinin önemli olduğu bazı antrenman veya yarışlar.
Önemli sınır
Ev yapımı pancar içeceğinin nitrat miktarı standardize değildir; protokol eşdeğeri sayılmaz.
Ayrıntılı içeriğe geç
05PERFORMANS · UZMAN PLANLAMASI

Sodyum bikarbonat

Belirli yüksek şiddetli eforlarda

Ne zaman düşünülür?
Asit-baz dengesinin sınırlayıcı olabildiği bazı yüksek şiddetli egzersizler.
Önemli sınır
Mide-bağırsak yan etkileri yaygındır; yarış günü ilk kez denenmemelidir.
06SPORCU GIDASI · KOŞULA BAĞLI

Karbonhidrat jeli ve sporcu içeceği

Yakıt erişimi için kullanışlı

Ne zaman düşünülür?
Uzun antrenman, yarış, yoğun fikstür veya normal yiyeceğe erişimin kısıtlı olduğu anlar.
Önemli sınır
Günlük beslenmenin otomatik yerine geçmez; miktar ve sıklık efor süresine göre değişir.
07SPORCU GIDASI · KOLAYLIK

Protein tozu

Protein hedefini tamamlamada pratik

Ne zaman düşünülür?
Yeterli proteinli öğüne ulaşmanın zor olduğu zamanlar veya taşınabilirlik gereksinimi.
Önemli sınır
Gerçek besine üstün değildir; içerik, alerjen ve kontaminasyon riski kontrol edilmelidir.
08HİDRASYON · GEREKSİNİME BAĞLI

Elektrolit ürünleri

Terleme ve koşula göre

Ne zaman düşünülür?
Uzun süre, sıcak ortam, yüksek terleme veya kısa toparlanma aralığı.
Önemli sınır
Her egzersizde aynı sodyum miktarı gerekmez; ter kaybı ve sıvı planı birlikte ele alınır.
09MEDİKAL · TETKİK GEREKTİRİR

Demir

Eksiklik saptandığında

Ne zaman düşünülür?
Hekim ve diyetisyen değerlendirmesiyle doğrulanmış düşük demir durumu.
Önemli sınır
Tetkiksiz kullanım uygun değildir; gereksiz alım yan etki ve sağlık riski oluşturabilir.
10MEDİKAL · GEREKSİNİME BAĞLI

D vitamini

Durum ve eksikliğe göre

Ne zaman düşünülür?
Kan düzeyi, güneşlenme, sağlık durumu ve hekim değerlendirmesine göre.
Önemli sınır
Daha fazlası daha iyi değildir; gelişigüzel yüksek doz kullanılmamalıdır.
11BAĞLAMA BAĞLI

Omega-3

Performans etkisi kesin değil

Ne zaman düşünülür?
Beslenme örüntüsü, balık tüketimi ve klinik gereksinime göre değerlendirilebilir.
Önemli sınır
Her sporcu için zorunlu performans takviyesi değildir; ilaç etkileşimleri dikkate alınmalıdır.
12POPÜLER · SINIRLI KATKI

BCAA

Yeterli protein varsa çoğunlukla gereksiz

Ne zaman düşünülür?
Toplam protein ve elzem aminoasit alımının yetersiz kaldığı istisnai durumlarda değerlendirilebilir.
Önemli sınır
Yeterli kaliteli protein alan sporcuda kas gelişimi için proteinli öğüne üstünlüğü gösterilmemiştir.
13DOKU · GELİŞEN KANIT

Kolajen veya jelatin + C vitamini

Belirli tendon/bağlam hedeflerinde

Ne zaman düşünülür?
Yükleme veya rehabilitasyon planında, egzersiz uyaranıyla birlikte doku hedefi varsa düşünülebilir.
Önemli sınır
Tam protein yerine geçmez; sakatlığı tek başına iyileştiren bir ürün değildir ve klinik planla uyumlu olmalıdır.
14MİKRONUTRİENT · GEREKSİNİME BAĞLI

Multivitamin-mineral

Eksikliği kapatır, fazlası performans değildir

Ne zaman düşünülür?
Kısıtlı enerji alımı, sınırlı besin çeşitliliği veya doğrulanmış çoklu yetersizlik riski varsa.
Önemli sınır
Yüksek doz ve üst üste binen ürünler güvenli olmayabilir; besin çeşitliliğinin yerine geçmez.
15MİNERAL · POPÜLER

Magnezyum

Eksiklikte anlamlı, rutin performansta sınırlı

Ne zaman düşünülür?
Düşük alım veya doğrulanmış eksiklik riski, klinik belirti ve sağlık değerlendirmesi varsa.
Önemli sınır
Kas kramplarının her zaman magnezyum eksikliği olduğu doğru değildir; yüksek doz ishal yapabilir.
16BAĞIRSAK · SUŞA ÖZGÜ

Probiyotikler

Ürüne ve hedefe göre değişken

Ne zaman düşünülür?
Seyahat, enfeksiyon yükü veya belirli bağırsak yakınmalarında uygun suş ve süre tanımlanabiliyorsa.
Önemli sınır
‘Probiyotik’ tek bir ürün değildir; suş, doz, saklama koşulu ve bağışıklık durumu önemlidir.
17POPÜLER · SINIRLI PERFORMANS KANITI

Glutamin

Kas gelişimi için zayıf

Ne zaman düşünülür?
Bazı klinik veya yoğun stres koşullarında profesyonel değerlendirmeyle ele alınabilir.
Önemli sınır
Sağlıklı sporcuda kas kazanımı ve performans için güçlü, tutarlı bir avantaj göstermez.
18KAS · BAĞLAMA BAĞLI

HMB

Yeni başlayan veya özel durumda olası

Ne zaman düşünülür?
Antrenmana yeni başlayan, immobilizasyon yaşayan veya kas kaybı riski bulunan bazı özel senaryolar.
Önemli sınır
İyi antrene sporcuda sonuçlar tutarlı değildir; yeterli enerji, protein ve direnç antrenmanının yerine geçmez.
19TOPARLANMA · GELİŞEN KANIT

Vişne konsantresi

Bazı yoğun dönemlerde destekleyici

Ne zaman düşünülür?
Turnuva, etap, yoğun fikstür veya kısa toparlanma aralığında kas ağrısı/toparlanma hedefi varsa.
Önemli sınır
Her gün ve her sporcu için zorunlu değildir; toplam karbonhidrat ve ürün yoğunluğu hesaba katılmalıdır.
20TOPARLANMA · GELİŞEN KANIT

Kurkumin

Bazı ağrı ve toparlanma çıktılarında

Ne zaman düşünülür?
Yüksek eksantrik yük veya kısa toparlanma dönemlerinde profesyonel değerlendirmeyle.
Önemli sınır
Biyoyararlanım ürünler arasında değişir; ilaç etkileşimi ve mide-bağırsak toleransı dikkate alınmalıdır.
21HİDRASYON · UZMAN PLANLAMASI

Gliserol

Belirli sıcak/uzun efor senaryolarında

Ne zaman düşünülür?
Sıcak ortamda uzun süreli efor ve kontrollü hiperhidrasyon planı gerektiğinde.
Önemli sınır
Baş ağrısı, şişkinlik ve mide-bağırsak sorunu yapabilir; sıvı-sodyum planı olmadan kullanılmamalıdır.
22YENİ · BELİRSİZ

Keton esterleri

Performans sonuçları tutarsız

Ne zaman düşünülür?
Araştırma ve üst düzey profesyonel ekip bağlamında, amaç açıkça tanımlanabiliyorsa.
Önemli sınır
Pahalıdır, tadı ve mide toleransı sorun olabilir; karbonhidratın yerini alan kanıtlı bir kısa yol değildir.
23YÜKSEK RİSKLİ KATEGORİ

Pre-workout karışımları

İçeriğe göre değişir

Ne zaman düşünülür?
Tek tek bileşen ve dozlar şeffafsa, gereksinim ve zamanlama ayrıca değerlendirilebilir.
Önemli sınır
Gizli karışım, yüksek uyarıcı, etiket dışı madde ve doping bulaşı riski nedeniyle özellikle dikkat gerektirir.

FOOD-FIRST · ÖNCE TEMEL

Eksik bir temeli, takviye tamamlamaz.

Enerji alımı, öğün düzeni, karbonhidrat erişimi, protein dağılımı, sıvı, uyku ve toparlanma değerlendirilmeden ürün seçmek doğru soruyla başlamaz.

GÜVENLİ KARAR

Sık sorulanlar.

Her sporcu besin desteği kullanmalı mı?

Hayır. Önce yeterli enerji, dengeli beslenme, antrenman, uyku ve toparlanma temeli değerlendirilir. Destek ancak belirli bir gereksinim veya kullanım senaryosu varsa anlamlı olabilir.

Doğal ürünler doping açısından kesin güvenli midir?

Hayır. ‘Doğal’ ifadesi içerik, etkililik veya doping güvenliği garantisi değildir. Etiket dışı içerik ve üretim sırasında bulaş riski bulunabilir.

Üçüncü taraf testli ürün sıfır risk anlamına gelir mi?

Hayır. Bağımsız parti testi riski azaltmaya yardımcı olabilir ancak sıfırlamaz. Yarışan sporcu kullandığı ürünlerden sorumludur ve güncel anti-doping kurallarını kontrol etmelidir.

Pancar suyu performansı kesin artırır mı?

Hayır. Nitratın etkisi branşa, egzersiz süresine, antrenman düzeyine ve ürünün standardizasyonuna göre değişir. Ev yapımı pancar içeceğinin nitrat miktarı sabit değildir.

Magnezyum her sporcunun kramplarını önler mi?

Hayır. Krampların yorgunluk, sıvı-sodyum dengesi, yüklenme ve sinir-kas kontrolü gibi birden fazla nedeni olabilir. Magnezyum ancak alım ve gereksinim bağlamında değerlendirilmelidir.

Pre-workout ürünleri doping açısından güvenli mi?

Otomatik olarak güvenli değildir. Çok bileşenli ve gizli karışımlı ürünlerde etiket dışı madde veya kontaminasyon riski daha zor değerlendirilir; parti bazlı üçüncü taraf test dahi riski sıfırlamaz.

KAYNAKLAR VE İLERİ OKUMA

İddianın arkasını aç.

Australian Institute of Sport · Group A ↗AIS · Diyet nitratı ve pancar suyu ↗IOC · Besin destekleri uzlaşı bildirisi ↗USADA · Supplement Connect ↗NIH ODS · Egzersiz ve atletik performans destekleri ↗
Bireysel / takım başvurusu